Elis, een oude stadstaat aan de linkeroever van de rivier de Peneios, strekte zich uit tussen het bergachtige Akroreia en de kust van het Holle Elis. Menselijke aanwezigheid in het gebied dateert van het midden-paleolithicum (≈130.000–120.000 v.Chr.) tot de protobyzantijnse periode (7e eeuw n.Chr.). Volgens de legende was de stichter Oxylos uit Aetolië (12e–11e eeuw v.Chr.). De stad kende haar bloeiperiodes tijdens de “donkere eeuwen” (11e–10e eeuw v.Chr.), de vroege klassieke periode (6e–5e eeuw v.Chr.) en onder Romeinse heerschappij (2e eeuw v.Chr.–3e eeuw n.Chr.).
De bewoning omvatte neolithische nederzettingen, Myceense dorpen en graven, evenals kleine nederzettingen in de vroege historische tijden. De ontwikkeling werd versterkt door de invoering van een democratisch bestuur en de synoikisme van 471 v.Chr. De stad onderging oorlogen en veroveringen door Spartanen, Macedoniërs en Romeinen, werd opgenomen in de Romeinse provincie Achaea en behield haar belang dankzij de organisatie van de Olympische Spelen.
Elis werd verwoest door invallen en aardbevingen tussen 267 en de 6e eeuw n.Chr., en definitief verlaten in de 7e eeuw n.Chr. Bekende persoonlijkheden uit de stad zijn onder andere Iphitos (organisator van de Olympische Spelen), de sofist Hippias en de filosoof Pyrrhon.
De opgravingen begonnen in 1910 door het Oostenrijkse Archeologisch Instituut en werden in 1960 voortgezet door de Griekse Archeologische Vereniging. De archeologische site omvat de agora, het theater, woongebieden, begraafplaatsen, de acropolis en gymnasia, omgeven door voorsteden en dorpen. De agora behield haar oorspronkelijke karakter, terwijl oudere huizen werden vernietigd of hergebruikt als bouwmateriaal voor nieuwere gebouwen.
Belangrijke monumenten zijn het theater met een aarden cavea en scènewerk, de stoa’s, het bouleuterion en de gymnasia. Aan het zuidelijke uiteinde bevinden zich tempels, altaren en monumentale gebouwen, waarschijnlijk gewijd aan de verering van Romeinse keizers. Begraafplaatsen en voorsteden strekken zich uit langs de hoofdweg, terwijl de acropolis op een heuvel ten oosten van de stad domineert.
Elis is een typisch voorbeeld van een stad die na de oudheid onbewoond bleef, met belangrijke overblijfselen van de Griekse en Romeinse cultuur.

ΠΗΓΗ: http://odysseus.culture.gr/ Συντάκτης Χρήστος Ματζάνας, αρχαιολόγος
https://ilia-olympia.org