Η κατοίκηση στον χώρο της Παλιόχωρας (Αμνισός) αρχίζει από τη Μεσομινωική περίοδο, τον 19ο αιώνα π.Χ. Το όνομα της περιοχής αναφέρεται ως a-mi-mi-so στις πινακίδες της Γραμμικής Β΄, γεγονός που μαρτυρεί τη σημασία της ήδη από τη μινωική εποχή. Κατά τον 15ο αιώνα π.Χ. η περίφημη Έπαυλις των Κρίνων καταστράφηκε από πυρκαγιά, ενώ τα συγκροτήματα C και E συνέχισαν να κατοικούνται έως τον 12ο αιώνα π.Χ. Στον 7ο αιώνα π.Χ., κατά την αρχαϊκή εποχή, ιδρύθηκε το ιερό του Διός Θενάτα, το οποίο παρέμεινε σε χρήση μέχρι τον 2ο αιώνα μ.Χ. Ο λόφος της Παλιόχωρας κατοικήθηκε εκ νέου κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας.

Ανάμεσα στα σημαντικότερα μνημεία και αρχιτεκτονικά σύνολα της περιοχής ξεχωρίζει η Έπαυλις των Κρίνων, μια μινωική έπαυλη με πλακόστρωτους διαδρόμους, πολύθυρα, ιερό, μαγειρείο και αίθουσες διακοσμημένες με τοιχογραφίες που απεικονίζουν ανθισμένους κρίνους. Στον λόφο της Παλιόχωρας βρίσκεται επίσης το ιερό του Διός Θενάτα, το οποίο περιλαμβάνει περίβολο με κυκλικό βωμό πυρών, ενώ σήμερα διακρίνεται δίπλα του τοίχος κατασκευασμένος από πελεκητούς ογκόλιθους της Μέσης Μινωικής ΙΙ περιόδου. Σημαντικό είναι και το Κτήριο C ή Μέγαρο, ένα μινωικό οικοδόμημα που χωρίζεται με τοίχο σε δύο αυτόνομα δωμάτια και χρησιμοποιήθηκε μέχρι τον 14ο αιώνα π.Χ. Δυτικά του λόφου εκτείνεται το Συγκρότημα E, τμήμα υστερομινωικού οικισμού, μέρος του οποίου έχει βυθιστεί στη θάλασσα. Το συγκρότημα διαρθρώνεται σε δύο μεγάλες πτέρυγες: την ανατολική, όπου βρίσκονται αποθήκες, και τη δυτική, η οποία περιλαμβάνει ιερό και αποθέτη. Σε συνέχεια αυτού πιθανότατα αναπτύχθηκε το Συγκρότημα F, γνωστό και ως μυκηναϊκός οικισμός, που αποτελείται από ακανόνιστα κτηριακά συμπλέγματα με χώρο για αμφορείς, πιθανό ναΐσκο και υπαίθρια αυλή. Τέλος, στην κορυφή του λόφου σώζονται κατάλοιπα κατοικιών της ενετικής περιόδου, που ανήκαν στον οικισμό Μεσοβούνι, ο οποίος καταστράφηκε στα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

http://odysseus.culture.gr/