**ΤΟΥΡΚΙΚΑ** Fokis bölgesindeki Hyampolis Apollon Kutsal Alanı’nda, her yıl Teselyalılara karşı kazanılan büyük Phokis zaferini anmak amacıyla görkemli kutlamalar düzenlenirdi (MÖ 560, Birinci Kutsal Savaş). Miken dönemine ait bir kutsal alanın (Geç Hellas III C Dönemi, MÖ 15. yüzyıl) üzerine, Geometrik Dönem’de iki tapınak, en az bir sunak ve iki yapı önünde dinsel törenlerin gerçekleştirildiği bir meydandan oluşan önemli bir kutsal alan oluşturulmuştur (MÖ 9. yüzyıl ortaları – 7. yüzyıl başları). Daha eski tapınakların temelleri MÖ 7. yüzyıla tarihlenmektedir. Bu yapıların yalnızca cepheleri anıtsal özellikler taşımaktaydı; taş eşikler ve söveler, büyük tapınakta iki sütun ve küçük tapınakta dört sütunlu bir giriş bölümü bulunuyordu. Küçük tapınak, Yunanistan’daki bilinen en erken prostylos (ön sütunlu) tapınaklardan biridir. Bir yangından sonra, MÖ 6. yüzyılın ortalarından önce, erken Arkaik dönem tapınağının üzerine iki Dor düzeninde peripteros (çevresi sütunlu) tapınak inşa edilmiştir. Küçük tapınağın temelleri günümüze büyük ölçüde korunmuş olarak ulaşmıştır. Her iki tapınak da MÖ 480 yılında Pers istilası sırasında çıkan yangında tahrip edilmiştir. Kuzey tapınağın kalıntıları üzerine, ibadetin devamlılığını sağlamak amacıyla geçici bir kutsal alan oluşturulmuştur. Sunak-ocak üzerine geçici bir sunak olarak bir kil tepeciği yapılmış ve bu sunak, adakların bırakıldığı bir masa işlevi gören dikey bir taş blokla birleştirilmiştir. Bu sunu masası, geçici bir Apollon heykeli, muhtemelen kült amaçlı bir büst, çeşitli adak eşyaları ve kurban araçlarıyla birlikte, son kurbandan sonra olduğu gibi bırakılmış ve daha sonra Klasik dönem tapınağının zemini altında doldurularak korunmuştur. Klasik dönemde yalnızca kuzey tapınak yeniden inşa edilmiştir. Güney tapınağın yerinde ise açık bir ibadet alanı bırakılmıştır. MÖ 427/426 kışında meydana gelen güçlü bir deprem nedeniyle tapınak büyük ölçüde zarar görmüş ve yeniden inşa edilmek zorunda kalmıştır. Yeniden yapılanma, Parthenon’dan ve Figaleia’daki Bassai Apollon Tapınağı’ndan etkiler taşıyan çağdaş bir plana göre gerçekleştirilmiştir. Tapınağın inşası MÖ 400 yılında tamamlanmıştır. Tapınağın ne zaman yıkıldığı ise bilinmemektedir.
http://odysseus.culture.gr Ελένη Ζάχου, αρχαιολόγος
http://www.efafeu.gr/ https://elaphebolosartemis.gr/