Η Αμφίπολη ιδρύθηκε το 438/7 π.Χ., όμως η περιοχή κατοικούνταν ήδη από τη Νεολιθική εποχή. Κατά τη μακεδονική περίοδο η Αμφίπολη εξελίχθηκε σε ισχυρή και αυτόνομη πόλη του Μακεδονικού βασιλείου, με σημαντική οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη. Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει τμήματα των τειχών, ιερών και δημόσιων και ιδιωτικών κτηρίων. Μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Μακεδονίας το 168 π.Χ., η Αμφίπολη έγινε πρωτεύουσα της Πρώτης Μερίδας της Μακεδονίας. Η θέση της στην Εγνατία Οδό και η πλούσια ενδοχώρα συνέβαλαν στη μεγάλη οικονομική και πολιτιστική της ακμή έως την ύστερη αρχαιότητα. Η στρατηγική σημασία της Αμφίπολης οφειλόταν στη θέση της κοντά στις εύφορες εκβολές του Στρυμόνα και στα χρυσοφόρα κοιτάσματα του Παγγαίου, γεγονός που την έκανε πολύτιμο στόχο για τους Αθηναίους. Στο βόρειο τείχος της πόλης έχει αποκαλυφθεί η μεγάλη Πύλη Γ, όπου κατέληγε ξύλινη γέφυρα πάνω από τον Στρυμόνα, αποτελώντας σημαντικό αμυντικό και συγκοινωνιακό σημείο.Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως σημαντικά τμήματα της πόλης, όπως τα τείχη, δημόσια και ιδιωτικά κτήρια, ιερά, ψηφιδωτά δάπεδα, γλυπτά και επιγραφές. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το μνημείο του Λέοντα της Αμφίπολης, ένα από τα γνωστότερα ταφικά μνημεία της αρχαίας Ελλάδας. Σημαντικό μνημείο αποτελεί επίσης ο Τύμβος Καστά, όπου αποκαλύφθηκε ένα μεγαλοπρεπές ταφικό συγκρότημα της ελληνιστικής εποχής με μοναδικά αρχιτεκτονικά και γλυπτά στοιχεία, όπως οι Σφίγγες, οι Καρυάτιδες και το περίφημο ψηφιδωτό με την αρπαγή της Περσεφόνης.

http://odysseus.culture.gr/ Συντάκτης Πηνελόπη Αγαλλοπούλου, αρχαιολόγος
https://amphipolisproject.org/