Η Γαύδος, το νοτιότερο κατοικημένο νησί της Ευρώπης, βρίσκεται περίπου 24 ναυτικά μίλια νότια της Αγίας Ρουμέλης και διατηρεί πλούσιο αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον με ίχνη κατοίκησης από την προϊστορική έως και τη ρωμαϊκή και βυζαντινή περίοδο.Σε ολόκληρο το νησί έχουν εντοπιστεί αρχαιολογικές θέσεις με οικιστικά κατάλοιπα, λαξευτές κατασκευές, δεξαμενές, νεκροταφεία και εργαστηριακές εγκαταστάσεις. Στην περιοχή του Αγίου Ιωάννη διακρίνονται λείψανα κατοικιών, ρωμαϊκά κτίρια, δεξαμενές και λατομεία, ενώ κοντά σώζεται σημαντικό κλασικό και ελληνιστικό νεκροταφείο με λαξευτούς τάφους.Το Κεδροδάσος παρουσιάζει έντονα ίχνη αρχαίας κατοίκησης, όπως κεραμικούς κλιβάνους και υδραυλικές εγκαταστάσεις που σχετίζονται με ρωμαϊκό υδραγωγείο. Στην ευρύτερη περιοχή του Σαρακήνικου έχουν βρεθεί αγροικίες των ρωμαϊκών χρόνων με ελαιοπιεστήρια, καθώς και προϊστορικά ευρήματα.Σημαντικές θέσεις εντοπίζονται επίσης στον Κόρφο, όπου αποκαλύφθηκε υστερομινωικό κτίσμα και ρωμαϊκός λαξευτός τάφος, ενώ στη θέση Βρυσάλια βρέθηκαν νεολιθικά ευρήματα που συνδέονται πιθανότατα με ταφικό σύνολο. Σε διάφορα σημεία του νησιού απαντώνται επίσης βενετσιάνικες και μεταγενέστερες οχυρώσεις, αγροτικές εγκαταστάσεις και νεκροταφεία.Η Γαύδος αποτελεί έτσι έναν ιδιαίτερο αρχαιολογικό προορισμό, όπου το φυσικό τοπίο συνδυάζεται με μακραίωνη ανθρώπινη παρουσία και σημαντικά ίχνη πολιτισμού από διαφορετικές ιστορικές περιόδους.

http://odysseus.culture.gr/ Συντάκτης Βάννα Νινιού – Κινδελή, Αγγελική Τσίγκου, Αρχαιολόγοι