Το Ιερό Ορθίας Αρτέμιδος ήταν από τα σημαντικότερα ιερά της Σπάρτης, κοντά στον Ευρώτα, και συνδεόταν άμεσα με τη σπαρτιατική αγωγή και την πειθαρχία των νέων. Αρχικά λατρευόταν η μυκηναϊκή θεότητα Ορθία, που αργότερα ταυτίστηκε με την Άρτεμη, ενώ το ιερό γνώρισε μεγάλη ακμή στα ρωμαϊκά χρόνια. Η λατρεία στον χώρο ξεκίνησε ήδη από τον 9ο–10ο αι. π.Χ. και αρχικά υπήρχε υπαίθριο τέμενος. Ο πρώτος ναός χτίστηκε τον 8ο ή 7ο αι. π.Χ., ήταν μικρός και απλός και καταστράφηκε τον 6ο αι. π.Χ., πιθανόν από πλημμύρα, με έναν νέο ναό να ανεγείρεται στη θέση του. Ο δεύτερος ναός ήταν μεγαλύτερος δωρικός ναός με λίθινο κρηπίδωμα και διακόσμηση με ανάγλυφους λέοντες, από τον οποίο σώζονται μόνο τα θεμέλια και κάποια στοιχεία. Χρησιμοποιήθηκε έως τον 2ο αι. π.Χ. και στη συνέχεια επισκευάστηκε ή ανακατασκευάστηκε. Τον 3ο αι. μ.Χ. ο χώρος επεκτάθηκε σημαντικά με την κατασκευή αμφιθεάτρου και νέου βωμού, λόγω της μεγάλης φήμης του ιερού στη ρωμαϊκή εποχή. Στο ιερό τελούνταν το αγώνισμα της διαμαστίγωσης, όπου έφηβοι υπέμεναν μαστίγωση μπροστά στον βωμό για δοκιμασία αντοχής. Η ιέρεια συμμετείχε τελετουργικά, ενώ το γεγονός προσέλκυε πλήθος θεατών. Το ιερό ήταν γνωστό ήδη από περιηγητές του 18ου–19ου αιώνα και το 1829 αποτυπώθηκαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, χωρίς τότε να ταυτιστούν με το ιερό. Ο χώρος βρίσκεται στον αρχαίο δήμο Λιμνών και σήμερα διακρίνονται τμήματα του ναού, του βωμού και του αμφιθεάτρου. Σώζεται μεγάλος ορθογώνιος βωμός ανατολικά του ναού και το πεταλόσχημο ρωμαϊκό αμφιθέατρο, όπου γίνονταν οι αγώνες των παίδων. Βρέθηκαν πήλινες μάσκες και αναθήματα, όπως στήλες και βωμοί, που σχετίζονται με τελετουργίες και επιτυχημένους εφήβους.

http://odysseus.culture.gr/Συντάκτης Αθανάσιος Θέμος, αρχαιολόγος
https://diazoma.gr/
https://www.plytra.gr/